ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, hayatta olup olmadığına ilişkin hakkında farklı açıklamalar olan İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'e ilişkin açıklamasında, "Tarihin en kötü insanlarından biri olan Hamaney öldü." ifadesini kullandı.
Hamaney'in "ABD istihbaratından" ve "gelişmiş takip sistemlerinden" kaçamadığını kaydeden Trump, "İsrail ile yakın işbirliği içinde çalışarak, kendisi veya onunla birlikte öldürülen diğer liderlerin yapabileceği hiçbir şey yoktu." değerlendirmesini yaptı.
İran halkına da seslenen ABD Başkanı, "Bu, İran halkının ülkesini geri alması için tek ve en büyük şanstır." yorumunda bulundu.
İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun ve diğer güvenlik güçlerinin çoğunun "artık savaşmak istemediğini" savunan Trump, "Şimdi dokunulmazlık elde edebilirler, ama sonra onları sadece ölüm bekliyor." mesajını paylaştı.
Trump ayrıca, ABD ile İsrail'in saldırılarının bir süre daha sürebileceğini kaydederek, saldırıların "gerekli olduğu sürece" devam edeceğini belirtti.
İran devlet televizyonu: "İran İslam devrimi lideri şehadete ulaştı"
İran devlet televizyonu, Ali Hamaney'in hayatını kaybettiğini belirterek, "İran İslam devrimi lideri şehadete ulaştı." ifadesini kullandı.
İran hükümeti de Hamaney'in hayatını kaybetmesi üzerine 40 günlük ulusal yas ve 7 günlük resmi tatil ilan etti.
İran: Hamaney'in öldürülmesi cezasız kalmayacak
Hamaney'in öldüğünün duyurulmasının ardından İran hükümeti açıklama yaptı.
Hamaney'in öldüğü saldırının cezasız kalmayacağı belirtilen açıklamada, saldırının failleri ve emri verenlerin "pişman edileceği" ifadesine yer verildi.
İran Cumhurbaşkanlığı da yaptığı açıklamada, Hamaney'e yönelik saldırının "cezasız kalmayacağı" kaydedildi.
İran hükümeti, 40 günlük ulusal yas ilan ederken, devlet dairelerinin 7 gün süreyle kapatılacağını duyurdu.
Hamaney’in yerine geçecek lideri belirleme süreci başladı
İran’da devletin en üst makamı olan "Veliyy-i Fakih" konumundaki Ayetullah Ali Hamaney’in ölümü sonrası yerine gelecek ismi Uzmanlar Meclis’i belirleyecek.
Hamaney’in ABD ve İsrail tarafından düzenlenen ortak bir hava saldırısında öldürülmesi, 1979 İslam Devrimi’nden bu yana ülkenin en kritik siyasi geçiş sürecini başlattı.
İran’da liderlik makamının boşalması halinde anayasal halefiyet mekanizması uygulanıyor. Sürecin merkezinde, yeni lideri belirleme yetkisine sahip olan ve "Uzmanlar Meclisi" (Meclis-i Hubregan) olarak bilinen kurum bulunuyor.
Geçici liderlik konseyi görevde
İran Anayasası’nın 111. maddesine göre, liderin ölümü, istifası veya görevden alınması durumunda liderlik görevlerini geçici olarak üç kişiden oluşan bir konsey üstleniyor.
Bu konseyde Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei ve Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından seçilen bir din adamı yer alıyor. Bu görev için Ayetullah Ali Rıza Arafi belirlendi.
Bu konsey, yeni lider seçilene kadar Veliyy-i Fakih makamının görevlerini geçici olarak birlikte yürütüyor.
Yeni lider seçilene kadar yürütecek geçici konsey üyeleri belli oldu
Üç üyeli geçici liderlik konseyine, Anayasayı Koruyucular Konseyi ve Uzmanlar Meclisi üyesi din adamı Ayetullah Ali Rıza Arafi hukukçu üye olarak seçildi.
İran devlet televizyonunun aktardığına göre, Devletin Maslahatını Teşhis Konseyi üyesi Muhsin Dehnevi, Arafi’nin, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Yargı Erki Başkanı Gulamhüseyn Muhsini Ejei’nin yer aldığı geçici liderlik konseyine dahil edildiğini duyurdu.
Buna göre, yeni lider seçilene kadar Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Yargı Erki Başkanı Ejei ve Ayetullah Arafi, Veliyy-i Fakih makamının görevlerini geçici olarak birlikte yürütecek.
İran’ın önde gelen din adamlarından Arafi, Anayasayı Koruyucular Konseyi ve Uzmanlar Meclisi üyeliğini sürdürüyor.
Yeni lideri Uzmanlar Meclisi belirleyecek
İran Anayasası’nın 107. maddesine göre, 88 üyeden oluşan ve halk tarafından sekiz yıllığına seçilen Uzmanlar Meclisi, liderin ölümü veya görev yapamaz hale gelmesi durumunda yeni lideri seçmekle yükümlü. Üyeler üst düzey din adamlarından oluşuyor.
Anayasada seçim için belirli bir süre sınırı bulunmuyor. Ancak Uzmanlar Meclisi’nin Tahran’da toplanarak oylama sürecini başlatması bekleniyor.
Seçim gizli oyla yapılıyor. Toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğunu alan aday yeni lider olarak ilan ediliyor.
İran’da son liderlik değişimi, 1989 yılında devrim lideri Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin ölümünün ardından gerçekleşti. Uzmanlar Meclisi aynı gün içinde Ayetullah Ali Hamaney’i yeni lider olarak seçmişti.
İran lideri Hamaney
Ayetullah Ali Hamaney 19 Nisan 1939'da Meşhed kentinde doğdu.
Meşhed ve Kum kentlerinde dini ilimler eğitimi alan Hamaney, 1962 yılında Kum'da Ayetullah Humeyni'nin Şah'a karşı başlattığı harekete katıldı. Çeşitli aralıklarla tutuklandı ve sürgüne gönderildi.
1978'de İslam Cumhuriyeti Partisi kurucularından olan Hamaney, devrim sonrası Temmuz 1979'da İran İslam Cumhuriyeti Savunma Bakanı Yardımcılığını üstlendi.
24 Kasım 1979'da İslam İnkılabı Muhafızları Ordusu Başkanlığına atanmasının yanı sıra aynı yıl, Tahran Cuma namazı imamlığına atandı. 1980 yılında İmam Humeyni tarafından İran Yüksek Savunma Şurası'na temsilci olarak atandı. Aynı yıl, İran Meclisine Tahran milletvekili olarak seçildi.
27 Haziran 1981 tarihinde Tahran Ebuzer Camisi'nde Halkın Mücahitleri grubunun düzenlediği iddia edilen bombalı saldırısında ağır yaralandı. Ekim 1981'de yapılan seçimlerde devrimden sonra ülkenin 3'üncü Cumhurbaşkanı seçildi. 1985 yılındaki Cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanmasıyla da ikinci kez Cumhurbaşkanı oldu.
Humeyni'nin vefatından sonra Hamaney, ülke liderini seçme ve denetlemeyle görevli Uzmanlar Meclisi tarafından Haşimi Rafsancani'nin desteğiyle 1989 yılında ülkedeki en üst makam olan Lider (Rehber) olarak seçildi.
Yönetimi boyunca Batı karşıtlığıyla ön plana çıkan Hamaney, Rusya ve Çin ile iyi ilişkiler kurmaya çalıştı.
İran'da seçimle işbaşına gelen Cumhurbaşkanı sınırlı yetkilere sahipken, Ali Hamaney'in temsil ettiği liderlik makamı, tüm devlet organlarının üzerinde, sahip olduğu anayasal yetkilerle iç ve dış politika konularında son sözü söyleyen isim oldu.
Cumhurbaşkanı dahil olmak üzere tüm devlet organlarının üzerinde bir otoriteye sahip Rehber, İran Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı olarak iç güvenlik ve dış politika konularında da belirleyici rol oynadı.
Özellikle son yıllarda, yönetim sorunları ve ekonomik problemlerden kaynaklanan sokak gösterilerinde Hamaney yönetim karşıtı eylemcilerin hedefi oldu.
ABD-İsrail saldırısında Hamaney'in kızı, damadı, torunu ve gelini hayatını kaybetti
İran Devrim Muhafızları Ordusuna yakın Fars Haber Ajansı'nın, Ali Hamaney'in ofisinden bilgi sahibi bir kaynağa dayandırdığı haberinde, ABD-İsrail'in saldırılarında Hamaney'in aile bireylerinden bazılarının hayatını kaybettiği doğrulandı.
İran liderinin evi ve ofisinin bulunduğu alana yapılan ABD-İsrail saldırısında Hamaney'in kızı, damadı, torunu ve gelinlerinden birinin hayatını kaybettiği aktarıldı.
Hayatını kaybedenlerin isimleri açıklanmadı.
Konuya ilişkin resmi makamlardan henüz bir açıklama yapılmadı.
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan: Hamaney'in intikamını almayı görev ve meşru bir hak olarak görüyoruz
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Hamaney'in ölümüne dair yayımladığı taziye mesajında, "İslam ümmetinin büyük komutanının suikastı, dünyanın her yerindeki Müslümanlara, özellikle Şiilere karşı açık bir savaştır." ifadelerini kullandı.
İran Cumhurbaşkanı "İran İslam Cumhuriyeti, bu suçun faillerine ve komutanlarına karşı kan dökmeyi ve intikam almayı görevi ve meşru hakkı olarak görmektedir." dedi.
İmam Rıza Türbesi'ne siyah bayrak çekildi
Öte yandan Meşhed kentindeki İmam Rıza Türbesi'nin kubbesine siyah bayrak çekilirken bölgeye gelen İranlılar, Hamaney'in ölümü nedeniyle gözyaşı döktü.
Ülkenin birçok kentinde anma ve telin gösterileri düzenleniyor.
İran'da Hamaney'in ölümünün ardından gösteriler düzenlendi
İran medyasına göre, ülkenin birçok kentinde halk İran bayraklarıyla sokaklara indi.
Tahran'da İnkılap Meydanı'nda toplanan çok sayıda kişi, ellerinde İran bayrakları ve Hamaney posterleriyle ABD ve İsrail karşıtı sloganlar attı.
Kum kentinde, Hz. Masume Türbesi'nde toplanan yüzlerce kişi ABD ve İsrail'i lanetledi.
Gösterilerin devam ettiği başkent Tahran'da 2 ayrı patlama sesi duyuldu
ABD ve İsrail saldırıları sonucu İran lideri Ali Hamaney'in öldüğünün duyurulmasının ardından gösterilerin devam ettiği başkent Tahran'da 2 ayrı patlama sesi duyuldu.
Hamaney'in öldüğünün duyurulmasının ardından çok sayıda İranlı Tahran'daki İnkılap Meydanı'nda toplandı.
ABD ve İsrail karşıtı gösterilerin devam ettiği Tahran'da, göstericiler sık sık Tel Aviv ve Washington yönetimi karşıtı sloganlar attı.
Öte yandan AA Tahran muhabirinin aktardığına göre, kentte birçok noktaya saldırı gerçekleştirildi.
Saldırılar Tahran’ın kuzey ve doğu kesimlerine gerçekleştirilirken, vurulan noktalardan dumanlar yükseldi.
Tahran'ın birçok bölgesinden duyulan bombardıman seslerine ilişkin İran makamlarından henüz açıklama yapılmadı.
İsrail ordusu, dün İran’a yönelik saldırıların başlamasından bu yana ilk kez Tahran’ın merkezindeki hedeflere saldırılar düzenlediğini duyurdu.
Öte yandan, İran ordusuna ait savaş uçaklarının, "Basra Körfezi ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) bölgelerindeki ABD üslerini bombaladığı" bildirildi.
İran ordusu tarafından yapılan yazılı açıklamada, "Birkaç dakika önce, İran Hava Kuvvetleri’nin çevik pilotları, Basra Körfezi ve IKBY bölgelerindeki ABD üslerini birkaç aşamalı operasyonla başarıyla bombaladılar." ifadelerine yer verildi.
Irak makamları ile ABD ordusu, İran'ın "hava saldırıları" açıklamasını doğrulamadı.
İran Genelkurmay Başkanı Musevi hayatını kaybetti
ABD ve İsrail'in düzenlediği saldırılarda İran Genelkurmay Başkanı Abdurrahim Musevi ve Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Muhammed Pakpur'un öldüğü bildirildi.
İran'ın resmi haber ajansı IRNA, İran Silahlı Kuvvetleri tarafından yapılan yazılı açıklamayı yayınladı.
Açıklamada, "Savunma Konseyi toplantısı sırasında, ABD-İsrail saldırılarında, Genelkurmay Başkanı Abdurrahim Musevi, Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Muhammed Pakpur, Savunma Konseyi Genel Sekreteri Ali Şemhani ve Silahlı Kuvvetler Lojistik Destek Sorumlusu Aziz Nasırzade hayatını kaybetmiştir." ifadeleri kullanıldı.
Saldırılarda hayatını kaybeden diğer komutanların isimlerinin daha sonra ilan edileceği kaydedildi.
Polis Komutanlığı İstihbarat Teşkilatı Başkanı Rızaiyan yaşamını yitirdi
Yarı resmi Tesnim Haber Ajansına göre, dünkü ABD-İsrail saldırılarında Polis Komutanlığı İstihbarat Teşkilatı Başkanı Tümgeneral Rızayan da yaşamını yitirdi.
Bağdat'ta Hamaney’in öldürülmesini protesto edenler Yeşil Bölge’ye girmeye çalıştı
Irak’ın başkenti Bağdat’ta bir grup gösterici, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesini protesto etmek amacıyla ABD Büyükelçiliğinin bulunduğu Yeşil Bölge'nin önünde toplandı.
Göstericiler, ABD karşıtı sloganlar atarak trafiğe kapatılan Yeşil Bölge’ye girmeye çalıştı.
Güvenlik güçleri, göstericileri dağıtmak için ses bombası ve göz yaşartıcı gaz kullandı.
Irak güçleri, hükümet binalarının da bulunduğu Yeşil Bölge’de ve özellikle ABD Büyükelçiliği çevresinde yoğun güvenlik önlemleri alıyor.
Yemen’deki Husilerden Hamaney’in ölümü sonrası İran’a tam destek mesajı
Yemen’deki Husiler (Ensarullah Hareketi), İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in ABD ve İsrail saldırısında hayatını kaybetmesi üzerine İran’a tam destek verdiklerini duyurdu.
Husilere bağlı Al Masirah televizyonun haberine göre Ensarullah’ın Siyasi Bürosu, İran lideri Hamaney’in ölümü nedeniyle yazılı mesaj yayımladı.
Açıklamada, İran halkına, hükümetine ve İslam dünyasına taziye dilekleri iletilerek, Hamaney’in mustazafların devriminin lideri ve Kudüs yolunda şehit olduğu belirtildi.
Hamaney’in, başta ABD olmak üzere şer ve istikbar eksenine karşı yürüttüğü mücadelede tükenmeyen fedakarlık sembolü olduğu ifade edildi.
İran’ın mustazafların yanında yer aldığı, Müslümanların birliğini ve İslami değerleri yeniden ihya ettiği değerlendirmesinde bulunulan açıklamada, Husilerin İslam Cumhuriyeti’ne tam destek verdiği vurgulandı.
Açıklamada, ABD ve İsrail’e karşı mücadelenin tavizsiz sürdürüleceği, Hamaney’in kanının “zalimler ve saldırganlarla yürütülen mücadelenin yakıtı olacağı” belirtildi.
İran lideri Hamaney'in ölümü nedeniyle Irak'ta 3 gün yas ilan edildi
Irak Hükümet Sözcüsü Basim el-Avvadi yaptığı yazılı açıklamada, İran lideri Hamaney'in ABD-İsrail saldırılarında hayatını kaybetmesinden dolayı büyük üzüntü duyduklarını ifade etti.
İran halkına başsağlığı dileyen Avvadi, Hamaney'in ölümü nedeniyle Irak'ta 3 günlük yas ilan edildiğini belirtti.
Açıklamada, askeri operasyonların kayıtsız ve şartsız derhal durdurulması istendi.
Saldırıların bölgenin güvenliğini ve istikrarını olumsuz etkilediğine yer verilen açıklamada, saldırıların devam etmesi halinde bölgede bir çıkmaza girileceği uyarısı yapıldı.
